131 fonun tasfiyesine uzanan krizde erken uyarılar ve denetim tartışması

Türkiye’de eylül ayında başlayan ve 131 yatırım fonunun tasfiyesine uzanan kriz, sermaye piyasalarındaki risklerin ne zaman fark edildiği ve uyarıların nasıl değerlendirildiği sorularını öne çıkardı. Tasfiyeye konu fonların yaklaşık 20 milyar dolarlık toplam varlığı, yatırımcıların kesinleşmiş kaybı anlamına gelmiyor. Yatırımcılara geri dönecek tutarlar tasfiye sürecinde netleşirken, ödemelerin esasları Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından belirlenmiş durumda.

Eski MASAK Başkan Yardımcısı Ramazan Başak, şüpheli sermaye piyasası işlemleri konusunda yetkilileri birden fazla kez uyardığını, ancak açıklamalarının dikkate alınmadığını ileri sürdü. Tera Grubu’na bağlı bazı fonların yüksek getirilerini sorgulayan Başak, nisan ayında “yanıltıcı bilgi yayma” şüphesiyle gözaltına alındıktan sonra serbest bırakıldı. Başak, kendisine yöneltilen suçlamaları reddediyor.

Risklere ilişkin tartışmalar siyasi ve uluslararası platformlara da taşındı. İYİ Parti Milletvekili Ayyüce Türkeş Taş’ın Aralık 2025’te Meclis gündemine getirdiği konuyla ilgili araştırma önergesi reddedildi. Finansal İstikrar Komitesi aynı ay şüpheli fiyat hareketlerini ele alırken, küresel endeks sağlayıcısı MSCI haziran ayında fiyat oluşumunu bozabilecek koordineli işlemlere karşı uyarıda bulundu. Coinradar kurucu ortağı Cenk Gültekin ise düzensiz işlemlerin önemli bölümünün kamuya açık veriler üzerinden görülebildiğini belirtti.

İncelenen işlemler arasında Tera fonlarının Özata Denizcilik hisselerindeki alımları da bulunuyor. Nisan ayında yaklaşık 281 liradan alınmaya başlanan hisseler, eylül ortasında yaklaşık 5.000 liraya çıktıktan sonra yaklaşık 170 liraya geriledi. Tera fonlarının ağustos sonu itibarıyla şirketin halka açık paylarının yaklaşık yüzde 96’sını elinde tuttuğu belirtiliyor. SPK, manipülasyon iddiasıyla Tera Grubu kurucusu Emre Tezmen dahil 11 kişi hakkında suç duyurusunda bulundu. Tezmen suçlamaları reddediyor; yargı süreci henüz sonuçlanmış değil.

Krizin dönüm noktası, Pusula Portföy’ün 15 Eylül’de bazı geri ödeme taleplerini karşılayamayacağını açıklaması oldu. Bunu izleyen satış dalgasının ardından Finansal İstikrar Komitesi, 17 Eylül’de 131 fonun tasfiyesi ve piyasaya Türk lirası likiditesi sağlanmasını içeren önlemleri koordine etti. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, sektörün yaklaşık yüzde 10’una karşılık gelen sorunlu alanın “karantinaya alındığını” açıkladı. Soruşturma kapsamında 400’ü aşkın kişi hakkında yasal süreç yürütülürken, 100’den fazla kişi tutuklandı; tutuklama kararları kesinleşmiş suçluluk anlamına gelmiyor.